تا حالا شده با خودتان بگویید «این ریلز از کجا فهمید من دقیقاً همین را می‌خواستم؟» جادویی در کار نیست؛ هوش مصنوعی فقط ردپای رفتار شما را دنبال می‌کند. خبر خوب این است که وقتی بفهمید الگوریتم چطور فکر می‌کند، فرمان دوباره دست خودتان می‌افتد. با چند حرکت ساده می‌توانید فیدتان را از «هرچه پیش آمد» به «هرچه واقعاً می‌خواهید» تغییر بدهید.
اینستاگرام از کجا می‌فهمد شما به چه موضوعاتی علاقه دارید؟
- admin
- 1405/06/16 12:44:21
- 9
اینستاگرام از کجا می‌فهمد به چه چیزی علاقه دارید؟
یک شب برای دیدن یک ویدیوی آشپزی وارد ریلز می‌شوید. چند ساعت بعد هنوز آنجایید و حالا نه‌تنها ویدیوهای آشپزی، بلکه نکته‌های مدیریت وقت، کلیپ‌های بامزهٔ گربه و حتی ویدیوی بازسازی خانه‌ای که هرگز قصد خریدنش را ندارید جلوی چشمتان می‌آید. حس می‌کنید اینستاگرام ذهن شما را خوانده است.
حقیقت کمی ساده‌تر و در عین حال جالب‌تر از «ذهن‌خوانی» است. در این مقاله قدم‌به‌قدم می‌بینیم اینستاگرام چطور سلیقهٔ شما را یاد می‌گیرد، هوش مصنوعی در این میان چه نقشی دارد و مهم‌تر از همه، شما چطور می‌توانید جریان ریلزتان را به سمت چیزی که واقعاً می‌خواهید هدایت کنید.
اول از همه: اینستاگرام شما را نمی‌شناسد، رفتارتان را می‌شناسد
اینستاگرام نمی‌داند شما کیستید، چه چیزی را دوست دارید یا نگران چه چیزی هستید. چیزی که می‌داند، ردپای رفتار شماست: چه ویدیویی را تا آخر دیدید، کدام را بعد از سه ثانیه رد کردید، روی کدام یکی مکث کردید و برای چه کسی فرستادید.
سیستم پیشنهاددهی ریلز یک کار ساده را میلیون‌ها بار در روز انجام می‌دهد: از میان هزاران ویدیوی ممکن، حدس می‌زند کدام یک برای شما بیشترین احتمال جذابیت را دارد و آن را بالاتر می‌گذارد. این حدس‌زدن را مدل‌های یادگیری ماشین انجام می‌دهند. آن‌ها از رفتار میلیاردها کاربر یاد گرفته‌اند که چه الگوهایی معمولاً به «ماندن و لذت بردن» ختم می‌شود.
سیگنال‌هایی که اینستاگرام از شما جمع می‌کند
متا (شرکت مادر اینستاگرام) در توضیحات رسمی‌اش گفته که رتبه‌بندی بر چند دسته سیگنال تکیه دارد. بیایید با زبان ساده مرورشان کنیم.
۱. چقدر یک ویدیو را تماشا می‌کنید
این مهم‌ترین سیگنال است و بیشتر مردم دست‌کم‌اش می‌گیرند. لازم نیست لایک بزنید. اگر ویدیویی را تا آخر ببینید، دوباره‌اش را از اول ببینید یا حتی چند ثانیه بیشتر از حد معمول رویش بمانید، سیستم این را به‌عنوان علامت علاقه ثبت می‌کند. برعکس، اگر در یک ثانیه اسکرول کنید، پیام روشنی می‌فرستید: «این نه.»
یعنی حتی وقتی هیچ دکمه‌ای را لمس نمی‌کنید، دارید رأی می‌دهید.
۲. چه چیزی را برای دیگران می‌فرستید
فرستادن یک ریلز برای دوست یا در دایرکت، یکی از قوی‌ترین نشانه‌هاست. دلیلش منطقی است: آدم‌ها چیزی را برای دیگری می‌فرستند که ارزشش را دارد. لایک ممکن است بی‌فکر باشد، اما فرستادن یعنی «این به درد کسی می‌خورد.» اینستاگرام هم از اینکه ویدیو به چه کسانی فرستاده می‌شود می‌فهمد گروه‌های علاقه‌مندی چطور شکل می‌گیرند.
۳. لایک، کامنت، ذخیره و دنبال‌کردن
این‌ها سیگنال‌های مستقیم‌ترند. ذخیره‌کردن معمولاً نشانهٔ «بعداً به دردم می‌خورد» است و وزن خوبی دارد. دنبال‌کردن یک صفحه بعد از دیدن ریلزش هم یعنی این سازنده برایتان ارزش تکرار داشته است. کامنت‌گذاشتن هم نشان می‌دهد درگیر شده‌اید، چه موافق باشید چه مخالف. سیستم همیشه نمی‌تواند فرق «بحث‌برانگیز» و «دوست‌داشتنی» را تشخیص بدهد.
۴. اطلاعات خود ویدیو
اینستاگرام فقط به رفتار شما نگاه نمی‌کند، به محتوای ویدیو هم نگاه می‌کند. مدل‌های هوش مصنوعی ویدیو را تحلیل می‌کنند: چه چیزی در تصویر است، چه صدا یا موسیقی‌ای دارد، متن روی آن چیست، کپشن و هشتگ چه می‌گوید و به چه زبانی است. به همین دلیل اگر چند ویدیوی پشت‌سرهم دربارهٔ دوچرخه‌سواری ببینید، سیستم نه‌فقط «دوچرخه» بلکه حتی سبک آن، مثلاً کوهستانی یا شهری، را به‌عنوان الگو ثبت می‌کند.
۵. سابقهٔ شما با سازندهٔ ویدیو
اگر قبلاً با یک صفحه تعامل داشته‌اید، احتمال اینکه ویدیوهای بعدی‌اش را ببینید بیشتر است. این سیگنال بیشتر در فید و استوری مهم است، اما در ریلز هم نقش دارد.
۶. وضعیت عمومی ویدیو
یک ریلز که در مجموع میان بینندگان خوب عمل می‌کند، شانس بیشتری برای نمایش به آدم‌های جدید دارد. اینستاگرام معمولاً هر ویدیو را اول به گروه کوچکی نشان می‌دهد. اگر آن‌ها خوب واکنش دادند، دایره بزرگ‌تر می‌شود. اگر نه، ویدیو همان‌جا می‌ماند.
هوش مصنوعی دقیقاً چه کاری می‌کند؟
تصور نکنید یک نفر یا یک قانون ساده تعیین می‌کند چه چیزی ببینید. معمولاً کار در دو مرحله انجام می‌شود.
مرحلهٔ اول: انتخاب نامزدها. از میان میلیون‌ها ریلز، سیستم چند صد یا چند هزار ویدیو را که احتمالاً به درد شما می‌خورند کنار می‌گذارد. این مرحله شبیه این است که کسی از یک کتابخانهٔ عظیم، چند قفسه را برایتان جدا کند.
مرحلهٔ دوم: رتبه‌بندی. حالا مدل‌ها برای هر ویدیو چند پیش‌بینی می‌کنند: احتمال اینکه تا آخر ببینید، احتمال لایک، احتمال فرستادن، احتمال اینکه با «علاقه‌ای ندارم» ردش کنید و چیزهای دیگر. این پیش‌بینی‌ها ترکیب می‌شوند و نتیجه یک امتیاز است. ویدیوی با امتیاز بالاتر زودتر به شما نشان داده می‌شود.
نکتهٔ مهم این است که این مدل‌ها دائماً در حال یادگیری‌اند. رفتار امروز شما فردا روی پیشنهادها اثر می‌گذارد. گاهی حتی در همان نشست یک‌ساعته، جریان ریلز کم‌کم عوض می‌شود.
چرا گاهی چیزهای عجیب و بی‌ربط می‌بینید؟
چند دلیل معمول دارد:
- کاوش (Exploration): سیستم عمداً هر از گاهی چیزی خارج از الگوی شما نشان می‌دهد تا ببیند شاید علاقه‌ای تازه کشف کند. اگر فقط چیزهایی را نشان می‌داد که قبلاً دوست داشتید، جریان شما خسته‌کننده می‌شد.
- رفتار ناخودآگاه: شاید یک‌بار برای ثانیه‌هایی روی ویدیویی مکث کرده‌اید چون عجیب بود یا کنجکاو شدید. سیستم نمی‌داند این «کنجکاوی» بوده یا «علاقه».
- اثر دوستان و محیط: اگر کسی در نزدیکی شما چیزی را زیاد می‌بیند یا محتوایی در گروه شما ترند شده باشد، ممکن است به شما هم پیشنهاد شود.
- ویدیوهای جدید: سازنده‌های جدید هنوز سابقه ندارند، پس سیستم باید با تست کردن بفهمد چه کسانی دوستشان دارند.
یک افسانهٔ رایج: آیا اینستاگرام صدای ما را گوش می‌دهد؟
خیلی‌ها مطمئن‌اند که وقتی دربارهٔ چیزی حرف زدند، همان را در اینستاگرام دیدند. متا بارها این ادعا را رد کرده و تا امروز هم شواهد روشنی که ثابت کند اپلیکیشن مخفیانه صدای شما را برای پیشنهاد محتوا گوش می‌دهد منتشر نشده است.
توضیح محتمل‌تر، ساده است. شما و دوستتان که دربارهٔ آن موضوع حرف می‌زنید احتمالاً در یک شبکه، یک موقعیت جغرافیایی یا یک وای‌فای مشترک هستید. شاید او آن را جست‌وجو کرده باشد و اینستاگرام آن را به شما هم نشان بدهد. یا مغز ما فقط وقتی پیشنهاد مرتبط ببیند آن را به یاد می‌آورد، و هزاران پیشنهاد نامرتبط را فراموش می‌کند. این پدیده اسم هم دارد: سوگیری تأییدی.
یک نکتهٔ واقعی‌تر این است که متا از فعالیت شما در بیرون از اینستاگرام هم می‌تواند اطلاعاتی داشته باشد. اگر وب‌سایت یا اپی از ابزارهای متا استفاده کند، ممکن است رفتار شما در آن‌جا هم برای شخصی‌سازی استفاده شود. این را در تنظیمات می‌توانید ببینید و محدود کنید (توضیحش در بخش پایین آمده است).
چطور ریلزتان را آموزش بدهید؟
خوب‌ترین بخش ماجرا اینجاست: شما بی‌اختیار نیستید. چند کار ساده تغییر محسوسی ایجاد می‌کند.
آگاهانه رأی بدهید
چیزی که دوست دارید را تا آخر ببینید، لایک بزنید یا ذخیره کنید. چیزی که نمی‌خواهید را سریع رد کنید. به‌جای اینکه با بی‌حوصلگی از روی ویدیوهای بی‌ربط رد شوید و دوباره هم بمانید، یک بار تصمیم بگیرید. سیستم از قاطعیت شما بهتر یاد می‌گیرد.
از «علاقه‌ای ندارم» استفاده کنید
روی ریلز نگه دارید یا سه‌نقطه را بزنید و گزینهٔ «Not interested» را انتخاب کنید. این مستقیم‌ترین راه برای گفتن «این را کمتر نشانم بده» است. اگر ویدیوی بدی بود که نه می‌خواهید ببینید نه تکرارش را، این گزینه از اسکرول کردن بی‌صدا خیلی مؤثرتر است.
موضوعاتی که نمی‌خواهید را محدود کنید
در بخش تنظیمات اینستاگرام، قسمتی برای مدیریت محتوای پیشنهادی و کلمات مخفی‌شده (Hidden words) وجود دارد. اگر مثلاً نمی‌خواهید دربارهٔ موضوعی خاص چیزی ببینید، می‌توانید کلمه‌های مرتبط را اضافه کنید. نام دقیق منوها ممکن است با آپدیت‌ها کمی فرق کند، پس اگر پیدایشان نکردید، در بخش جست‌وجوی تنظیمات دنبالشان بگردید.
صفحه‌های پرت و قدیمی را آنفالو کنید
دنبال‌کردن‌های قدیمی هم روی تصویر کلی اثر دارند. صفحه‌ای که دیگر برایتان ارزشی ندارد را آنفالو یا میوت کنید تا سیگنال‌های قدیمی قاطی سلیقهٔ فعلی‌تان نشود.
گاهی از صفر شروع کنید
اینستاگرام گزینه‌ای برای ریست‌کردن محتوای پیشنهادی (Reset suggested content) دارد. اگر حس می‌کنید جریانتان کاملاً از مسیر خارج شده، این گزینه تقریباً مثل شروع تازه است. بعد از آن باید دوباره آموزشش بدهید، اما نتیجه معمولاً تمیزتر است.
از حساب کاربری مشترک پرهیز کنید
اگر کسی دیگر (مثلاً فرزندتان یا همسرتان) از گوشی یا حساب شما استفاده می‌کند، رفتارش با رفتار شما قاطی می‌شود و جریان پیشنهادها آشفته می‌شود. هر کسی بهتر است حساب خودش را داشته باشد.
حریم خصوصی: چه چیزهایی دست شماست؟
اگر نگران اطلاعاتی هستید که متا جمع می‌کند، این‌ها را می‌توانید بررسی کنید:
- در Accounts Center بخشی برای مدیریت اطلاعات و فعالیت‌های شما وجود دارد. فعالیت بیرون از متا (Off-Meta activity) را هم می‌توانید در همان‌جا ببینید و قطع کنید.
- مجوزهای گوشی را بررسی کنید. اینکه اینستاگرام به میکروفون، مخاطبین یا موقعیت مکانی دسترسی دارد یا نه، در دست شماست و می‌توانید فقط «هنگام استفاده» اجازه بدهید.
- تبلیغات و ریلز دو سیستم جدا هستند ولی هر دو از اطلاعات شما تغذیه می‌شوند. تنظیمات تبلیغات را هم نگاه کنید.
نکته: بستن این تنظیمات معمولاً شخصی‌سازی را کم می‌کند، نه اینکه کاملاً حذفش کند. باید میان راحتی و حریم خصوصی تعادل بگذارید.
یک نگاه صادقانه: خطرات این سیستم
پیشنهاد هوشمند همیشه به نفع شما نیست. چند نکته را باید در نظر داشت:
حباب علاقه. وقتی سیستم فقط چیزی را نشانتان می‌دهد که دوست دارید، دیدتان کم‌کم محدود می‌شود. اگر دربارهٔ موضوعی نظر قوی دارید، ممکن است فقط همان نظر را بشنوید.
بهینه‌سازی برای ماندن، نه برای حال خوب شما. سیستم هدفش این است که شما بیشتر بمانید. چیزی که شما را نگه می‌دارد لزوماً چیزی نیست که شما را خوشحال یا آگاه می‌کند. بعضی وقت‌ها همان ویدیویی که نمی‌توانید ازش دست بکشید، همان است که بعدش حالتان را بدتر می‌کند.
مقایسه و فشار. ریلزهای انتخاب‌شده معمولاً بهترین لحظهٔ زندگی آدم‌هاست. اگر زیاد ببینید، ممکن است بی‌دلیل خودتان را عقب‌تر حس کنید.
پس اگر حس می‌کنید ریلز حالتان را بد می‌کند، لازم نیست «اراده‌تان ضعیف است». سیستم عمداً برای جلب توجه ساخته شده. محدودیت زمانی استفاده را در تنظیمات فعال کنید و اگر لازم شد، اعلان‌ها را خاموش کنید.
اگر فقط چند خط از این مقاله را یادتان بماند، این‌ها باشد:
- اینستاگرام ذهن شما را نمی‌خواند، رفتارتان را می‌خواند، به‌ویژه مدت تماشا، فرستادن و ذخیره‌کردن.
- مدل‌های هوش مصنوعی هم رفتار شما و هم محتوای ویدیو را تحلیل می‌کنند و براساس آن حدس می‌زنند چه چیزی را دوست دارید.
- ویدیوهای عجیب هم همیشه اشتباه نیستند. بعضی‌هایشان آزمایشی‌اند تا علاقهٔ تازه‌ای کشف شود.
- با «علاقه‌ای ندارم»، آنفالو کردن و ریست محتوای پیشنهادی می‌توانید مسیر را اصلاح کنید.
- حریم خصوصی و زمان استفاده را هر چند وقت یک‌بار در تنظیمات بازبینی کنید.
در نهایت، الگوریتم یک آینه است، آن هم نه کاملاً دقیق. آن چیزی را نشان می‌دهد که از رفتار شما برداشت کرده. اگر آینه چیزی را نشان می‌دهد که دوست ندارید، می‌توانید رفتارتان یا تنظیمات را عوض کنید. اختیار بیشتر از آنچه فکر می‌کنید دست شماست.